Η σφαγή του Διστόμου και ο Ελληνικός Πολιτισμός

Όταν τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα, δεν πήγαν και τόσο καλά τα πράγματα, αφού μια γερμανική μονάδα κατάφερε να περικυκλωθεί από αντάρτες ακριβώς στην περιοχή του Διστόμου. Σκέφτηκα, ότι αυτό ίσως θεωρηθεί από τους Έλληνες ως ευκαιρία για αιματηρή εκδίκηση, πόσο μάλλον που η περιοχή εδώ και καιρό είχε αποκοπεί από κάθε παροχή βοήθειας σε τρόφιμα. Ετοίμασα λοιπόν φορτηγά με τα αναγκαία τρόφιμα, έστειλα μήνυμα στο Δίστομο για την άφιξή μας και έτσι βρεθήκαμε στο δρόμο για εκεί, για άλλη μια φορά, η Κλειώ και εγώ.
Όταν φτάσαμε στα όρια του χωριού, μας συνάντησε μια επιτροπή, με τον παπά στη μέση. Έναν παλαιών αρχών πατριάρχη, με μακριά, κυματιστή, λευκή γενειάδα. Δίπλα του στεκόταν ο αρχηγός των ανταρτών, με πλήρη εξάρτυση. Ο παπάς πήρε το λόγο και μας ευχαρίστησε εκ μέρους όλων που ήρθαμε με τρόφιμα. Μετά πρόσθεσε: «Εδώ είμαστε όλοι πεινασμένοι, τόσο εμείς οι ίδιοι, όσο και οι Γερμανοί αιχμάλωτοι. Τώρα, εάν εμείς λιμοκτονούμε, είμαστε τουλάχιστον στον τόπο μας. Οι Γερμανοί δεν έχουν χάσει μόνο τον πόλεμο, είναι επιπλέον και μακριά από την πατρίδα τους. Δώστε τους το φαγητό που έχετε μαζί σας, έχουν μακρύ δρόμο μπροστά τους». Σ’ αυτή του τη φράση γύρισε η Κλειώ το βλέμμα της και με κοίταξε. Υποψιαζόμουν τι ήθελε να μου πει με αυτό το βλέμμα, αλλά δεν έβλεπα πλέον καθαρά. Απλά στεκόμουν κι έκλαιγα!

{ Ο επικεφαλής του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού στην Ελλάδα, Σουηδός Στούρε Λιννέρ, γράφει για το Δίστομο στο βιβλίο του «Η Οδύσσειά μου» }

Ο νεαρός αθλητής

Ο μύθος αναφέρει για κάποιον νεαρό αθλητή, που επιζητούσε συνεχώς τη δόξα και η νίκη σήμαινε τα πάντα γι’ αυτόν.
Κάποιος γέροντας σοφός, συγγενής της οικογενείας του νεαρού αθλητή, ήρθε για να παρακολουθήσει έναν αγώνα δρόμου, που γινότανε στην ιδιαίτερη πατρίδα του αθλητή. Πλήθος κόσμου είχε συγκεντρωθεί, για να παρακολουθήσει να αγωνίζεται ένα δικό τους παιδί, από τα δικά τους μέρη, προσδοκώντας να δούνε τον νεαρό αθλητή να νικάει.
Ο αγώνας ξεκίνησε και φαινόταν δύσκολος, αλλά ο νεαρός αρκετά σίγουρος για τον εαυτό του και τις δυνάμεις του κι αποφασισμένος να νικήσει, τελικά τερμάτισε πρώτος. Το πλήθος ενθουσιασμένο ζητωκραύγαζε και τον επευφημούσε. Ο σοφός γέρος όμως παρέμεινε σιωπηλός, χωρίς να εκφράσει την παραμικρή αντίδραση. Φυσικά, ο νεαρός ακόμα κι έτσι ένιωθε υπερήφανος και σπουδαίος.
Όταν ξεκίνησε ο δεύτερος αγώνας, ο νεαρός αθλητής κατάφερε να τερματίσει ξανά πρώτος και να νικήσει τους άλλους δυνατούς αθλητές. Το πλήθος τον αποθέωσε ξανά ενώ ο σοφός γέρος παρέμεινε και πάλι σιωπηλός. Εκείνος πάντως, δεν έπαψε να αισθάνεται υπερήφανος και σπουδαίος.
Τότε ο νεαρός άρχισε να ζητά να γίνει και τρίτος αγώνας, αλλά δεν απέμεναν άλλοι αθλητές για να τον συναγωνιστούν. Εκείνη τη στιγμή ο σοφός γέρος έφερε μπροστά του δύο καινούριους αντιπάλους, μια ηλικιωμένη και ασθενική γυναίκα κι έναν τυφλό. Ο νεαρός απόρησε κι άρχισε να διαμαρτύρεται, αλλά ο σοφός επέμενε κι έτσι ο αγώνας ξεκίνησε. Ο μοναδικός που τερμάτισε ήταν εκείνος, αφού οι άλλοι δύο στέκονταν ακόμα στη γραμμή εκκίνησης. Ο νεαρός πλέον ήταν κατενθουσιασμένος, ο κόσμος όμως αυτή τη φορά παρέμεινε σιωπηλός.
- Τι συμβαίνει; Γιατί οι άνθρωποι δεν χαίρονται με την επιτυχία μου;
- Επανέλαβε τον αγώνα, του απάντησε ο σοφός, αλλά αυτή τη φορά φρόντισε να φτάσετε στο τέρμα και οι τρεις μαζί!
Ο νεαρός, αφού σκέφτηκε λίγο, στάθηκε ανάμεσα στον τυφλό και την ηλικιωμένη γυναίκα και τους πήρε από το χέρι. Ο αγώνας ξεκίνησε και αυτός άρχισε να περπατά πολύ αργά, οδηγώντας και τους άλλους δύο μέχρι τη γραμμή τερματισμού. Όταν πέρασαν την γραμμή τερματισμού, το πλήθος άρχισε ενθουσιασμένο να τον επευφημεί. Ο σοφός χαμογέλασε κουνώντας το κεφάλι του. Ο νεαρός ένιωθε υπερήφανος για άλλη μια φορά.
- Δεν καταλαβαίνω! Για ποιόν ζητωκραυγάζει το πλήθος; Για ποιόν από τους τρεις;
Ο σοφός γέρος τον κοίταξε στα μάτια, έβαλε τα χέρια του στους ώμους του και του απάντησε:
- Νεαρέ μου, σε αυτόν τον αγώνα κέρδισες πολύ περισσότερα, απ’ όσα έχεις κερδίσει σε όλους τους άλλους. Για την συμπεριφορά σου ζητωκραυγάζει το πλήθος κι όχι για τον νικητή!
Πολλές φορές το ευ αγωνίζεσθαι, συγκινεί τους θεατές, περισσότερο από ότι η νίκη και για τον λόγο αυτόν μένει για καιρό στη μνήμη τους.

Στην αγκαλιά του Θεού

Μια νύχτα κάποιος άνθρωπος ονειρεύτηκε, ότι περπατούσε στην παραλία μαζί με τον Θεό. Στον ουρανό άστραφταν σκηνές από την ζωή του. Για κάθε σκηνή παρατήρησε δύο ζευγάρια από χνάρια πάνω στην άμμο. Το ένα ανήκε σε αυτόν και το άλλο ανήκε στον Θεό.
Όταν η τελευταία σκηνή της ζωής του άστραψε εμπρός του, εκείνος κοίταξε πίσω στα χνάρια της άμμου. Παρατήρησε, ότι πολλές φορές στο μονοπάτι της ζωής του υπήρχε μόνο το ένα ζευγάρι από τα χνάρια. Παρατήρησε ακόμα, ότι τούτο συνέβαινε στις χειρότερες και πιο θλιβερές στιγμές της ζωής του.
Αυτό στ’ αλήθεια τον ενόχλησε και ρώτησε τον Θεό σχετικά με αυτό:
- Θεέ μου, είπες ότι εφ’ όσον αποφάσισα να σε ακολουθήσω, Εσύ θα περπατούσες μαζί μου σε όλη τη διάρκεια του διαδρομής. Παρατήρησα όμως, πως στις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής μου υπάρχει μόνο ένα ζευγάρι χνάρια στην άμμο. Δεν καταλαβαίνω, γιατί όταν σε χρειαζόμουν περισσότερο, Εσύ με εγκατέλειψες».
- Αγαπημένε μου, ακριβέ μου γιε, Εγώ σ’ αγαπώ και ποτέ δεν θα σε εγκατέλειπα. Τις στιγμές της δοκιμασίας και του πόνου σου, εκεί που βλέπεις μόνο το ένα ζευγάρι από τα χνάρια στην άμμο, είναι τότε που Εγώ, σε κουβαλούσα στην αγκαλιά μου!

Τι δεν είναι βάρος

Υπήρχε ένας Ινδός ασκητής, που ξεκίνησε πριν πολλά χρόνια για ένα προσκύνημα στους ινδικούς ιερούς ναούς στα Ιμαλάια. Είναι πολύ δύσκολη διαδρομή για να φτάσει κανείς στους ναούς αυτούς κι εκείνη την εποχή ήταν ακόμη πιο δύσκολη. Τα μονοπάτια είναι στενά, καλυμμένα από αιώνιο χιόνι, στο πλάι υπάρχουν γκρεμοί βάθους χιλιάδων μέτρων, λίγο να γλιστρούσαν τα πόδια κι έπεφτες.
Ο προσκυνητής είχε κουραστεί αρκετά, αν και κουβαλούσε λίγες αποσκευές, διότι το να κουβαλήσεις πολλές αποσκευές σε εκείνα τα ύψη, κάνει το βάδισμα πολύ πιο επίπονο. Καθώς ο αέρας λιγοστεύει, ακόμη και να ανασάνεις γίνεται δύσκολο. Μπροστά του, είδε ένα κορίτσι, όχι μεγαλύτερο από δέκα ετών, να κουβαλά ένα μικρό αγόρι, πολύ παχύ, στους ώμους της. Ίδρωνε, ανέπνεε βαριά, κι όταν ο προσκυνητής πέρασε δίπλα της, της είπε:
- Κόρη μου, πρέπει να είσαι κουρασμένη. Κουβαλάς τόσο βάρος!
Το κορίτσι απάντησε κάπως απότομα:
- Εσύ κουβαλάς βάρος. Εγώ κουβαλάω τον μικρό μου αδελφό και δεν μου είναι βάρος!
Στη ζυγαριά βέβαια, δεν φαίνεται η διαφορά είτε βάλεις το μικρό σου αδελφό είτε μια βαλίτσα, δεν έχει σημασία, η ζυγαριά θα δείξει βάρος. Η καρδιά όμως δεν είναι ζυγαριά. Το κορίτσι είχε δίκιο:
- Εσύ κουβαλάς βάρος, όχι εγώ. Αυτός είναι ο μικρότερος αδελφός μου και τον αγαπάω!

Το καλάθι με τα ψάρια

Υπάρχει μια παλιά Ινδική ιστορία για μια φτωχή γυναίκα που πουλούσε ψάρια.
Μια μέρα έβρεχε πολύ και η γυναίκα αυτή με το καλάθι της που είχε ψάρια, βρήκε καταφύγιο κάτω από ένα δέντρο, μπροστά από το σπίτι ενός μεγάλου έμπορου λουλουδιών. Η καταιγίδα ήταν πολύ δυνατή και καθώς άρχισε να σκοτεινιάζει, ο ανθοπώλης συμφώνησε, να την φιλοξενήσει στην αποθήκη, που είχε στην αυλή, για περάσει τη νύχτα.
Η γυναίκα κοιμήθηκε στο έδαφος, όπως συνηθίζεται στην Ινδία. Όσο κοιμόταν είχε αφήσει το καλάθι με τα ψάρια στο πλευρό της. Στη μέση της νύχτας, οι υπάλληλοι του ανθοπώλη άρχισαν να στοιβάζουν φρέσκα γιασεμιά μέσα στην αποθήκη. Όταν δεν είχαν άλλο χώρο να στοιβάξουν τα λουλούδια, κάποιος μετακίνησε το καλάθι με τα ψάρια από δίπλα της και το έβαλε μακριά από αυτήν στην γωνία του δωματίου.
Η ώρα περνούσε και η έντονη μυρωδιά από τα φρέσκα γιασεμιά πλημμύρισε το δωμάτιο. Η γυναίκα ξύπνησε από τον ύπνο, νιώθοντας ένα αίσθημα δυσφορίας. Αντιλήφθηκε πως την δυσφορία της την προξένησε η οσμή των φρέσκων γιασεμιών! Ήταν συνηθισμένη να κοιμάται κάθε βράδυ με τη φρικτή μυρωδιά των ψόφιων ψαριών. Όταν αυτή η μυρωδιά έφυγε και το ευωδιαστό άρωμα των φρέσκων γιασεμιών εισχώρησε στους οσφρητικούς τις αδένες, το σώμα αντέδρασε, ξύπνησε και δυσφόρησε! Μισοζαλισμένη πήγε κοντά στο καλάθι με τα μπαγιάτικα ψάρια της και κοιμήθηκε εκεί. Το πρωί ξύπνησε και πήρε το δρόμο της.
Όλοι μας κρατάμε διαφορετικά καλάθια με ψάρια κοντά στο στήθος μας. Ο καθένας ξέρει, ότι πολύ λίγα πράγματα μυρίζουν χειρότερα από τα ψόφια ψάρια και επίσης γνωρίζουμε, πόσο υπέροχα μυρίζει το γιασεμί. Κι εξακολουθούμε να μη θέλουμε να απαλλαγούμε από τα καλάθια με ψάρια μας και να απολαύσουμε το φρέσκο άρωμα των γιασεμιών. Αυτό συμβαίνει εξ αιτίας της δύναμης της συνήθειας.
Δυσκολευόμαστε να απαλλαγούμε από τις παλιές συνήθειες και τάσεις. Μπορεί να δυσφορούμε εξ αιτίας τους, αλλά δεν προχωράμε στην αλλαγή τους, φοβούμενοι το άγνωστο. Κανείς μας δεν θέλει να ξεβολευτεί. Τα μυαλά μας δεν δέχονται νέους τρόπους σκέψης. Αυτό το ξέρουμε καλά. Δεν μας πειράζει να γυρίζουμε ξανά και ξανά σε φαύλους κύκλους, εφ’ όσον είμαστε σε οικείο έδαφος, αλλά δεν θέλουμε να ρισκάρουμε, δοκιμάζοντας νέους τρόπους να κάνουμε πράγματα.
Είναι πάντα οι άνθρωποι που αμφισβητούν τις συμβάσεις και σκέφτονται διαφορετικά, οι τολμηροί, αυτοί τα γερά νεύρα και τις μεγάλες αντοχές, που πάνε μπροστά, βρίσκοντας νέους τρόπους, για να λύνουν παλιά προβλήματα.
Δεν υποστηρίζει κανείς, πως δεν πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί, ακόμη και να αμφισβητούμε τις νέες ιδέες. Αν χρησιμοποιούμε καθιερωμένη μεθοδολογία, η οποία αντιλαμβανόμαστε, πως μας εξυπηρετεί όλο και λιγότερο και κάτι νέο προκύψει, χρειάζεται να βάζουμε τη νέα πρόταση κάτω από το μικροσκόπιο, για μια ενδελεχή ανάλυση. Η άμεση και χωρίς αμφισβήτηση αποδοχή, δεν είναι σημάδι ενός υγιούς ορθολογικού μυαλού, αλλά δεν μπορούμε να απορρίψουμε κάτι μόνο και μόνο, επειδή είναι καινούριο, ακόμη περισσότερο όταν το παλιό παύει να μας χρησιμεύει.
Οι άνθρωποι που έχουν συνηθίσει να βάζουν το μυαλό τους σε νέα κανάλια σκέψης, δεν έχουν κανένα πρόβλημα στην αξιολόγηση νέων ιδεών. Ας επιχειρήσουμε να τους μοιάσουμε!

Ραντεβού με τον Θεό

Ένας ερημίτης προσευχόταν πολύ σκληρά και επίμονα, ζητώντας να συναντηθεί με τον Θεό. Επιτέλους κατάφερε να κλείσει ένα ραντεβού μαζί του. «Αύριο, πάνω στο όρος» του είπε ένας άγγελος.
Την επόμενη ημέρα ο ερημίτης σηκώθηκε πολύ πρωί και κοίταξε το όρος, ήταν τελείως καθαρό από σύννεφα.
Ξεκίνησε, λοιπόν, χαρούμενος και με δέος, προς την κορυφή του βουνού. Κάποια στιγμή, εκεί που περπάταγε κατά μήκος του μονοπατιού συνάντησε έναν άνθρωπο, που είχε πέσει κάτω μέσα στα αγκάθια και του ζήτησε βοήθεια. 

- Λυπάμαι, βιάζομαι, έχω ραντεβού με τον Θεό, απάντησε ο ερημίτης και συνέχισε τον δρόμο του.
Λίγο πιο κάτω συνάντησε μια γυναίκα, που έκλαιγε δίπλα στο άρρωστο παιδί της:
- Βοήθησε με σε παρακαλώ!
- Λυπάμαι, δεν έχω χρόνο, ο Θεός με περιμένει στην κορυφή του βουνού.
Ο ασκητής προχώρησε ακόμα πιο γρήγορα, για να μην αργήσει, αλλά εκεί που το μονοπάτι έγινε πιο δύσκολο, είδε ένα ηλικιωμένο εξαντλημένο, που του πρότεινε ένα ασκί:
- Δεν μπορώ να συνεχίσω άλλο, σε παρακαλώ πήγαινε να μου γεμίσεις το ασκί με νερό από την πηγή εδώ πιο κάτω.
- Κάνε υπομονή, καλέ μου άνθρωπε, έχω ένα ραντεβού με τον Θεό και δεν θέλω να αργήσω!
Όταν ο ερημίτης έφτασε επιτέλους στην κορυφή του βουνού, στην πόρτα της καλύβας, όπου επρόκειτο να συναντηθεί με τον Θεό , βρήκε κρεμασμένο ένα σημείωμα: 

- Συγχώρεσε με που δεν είμαι εδώ, αλλά πήγα να βοηθήσω εκείνους, που δεν υποστήριξες εσύ στο διάβα σου!

Αγάπη χωρίς προσκόλληση

Μια μέρα ο Κομφούκιος αποφάσισε να επισκεφθεί τον Δάσκαλο Λάο Τσε, για να του κάνει μια ερώτηση.
Βρήκε τον Δάσκαλο μέσα στο δάσος. Ο Κομφούκιος πλησίασε αργά και με πολύ σεβασμό είπε:
- Δάσκαλε, θα ήθελα να σε ρωτήσω κάτι, για όσον αφορά την Αγάπη!
Ο Δάσκαλος απάντησε:
- Πες μου!
- Είναι αλήθεια πως το να αγαπάς τους γονείς σου, όπως επίσης και τα παιδιά σου και όλους τους ανθρώπους, είναι η πιο σπουδαία αρετή; Και επίσης είναι αληθές, πως το να κάνεις ελεημοσύνη και να συμπονάς όποιον έχει ανάγκη, είναι ένας τρόπος για να καλυτερεύσεις τον χαρακτήρα σου και να φθάσεις στην αγιότητα;
Ο Δάσκαλος έμεινε για λίγο σιωπηλός και μετά είπε δυνατά και με σκληρότητα:
- Φύγε από εδώ , είσαι ένας τιποτένιος και δε έχω χρόνο, να χάσω μαζί σου!
Ο Κομφούκιος έμεινε άναυδος και πριν φύγει ρώτησε ξανά:
- Συγγνώμη δάσκαλε, η Αγάπη δεν είναι η πιο σπουδαία
αρετή από όλες;
Ο Λάο Τσε απάντησε αμέσως:
- Η Αγάπη για την οποία μιλάς, είναι υπό μορφή καλών προθέσεων και ανώφελων επιθυμιών, προσκόλλησης και προσδοκιών, δεν είναι πραγματική δεν είναι αληθινή Αγάπη, είναι σαν ένα παλιό ρούχο που φοράς και βαραίνει τον αυθορμητισμό σου! Μπορεί ο ήλιος να κάνει κάτι για να λάμψει ή η βροχή χρειάζεται να προσπαθήσει να βρέξει, για να ποτίσει την γη; Απελευθερώσου από όλες εκείνες τις ιδέες για την αγάπη και γύρνα στην πραγματική και αληθινή σου φύση! Βγάλε εκείνο το ρούχο που έχει φτιαχτεί από έννοιες και ψεύτικες ηθικές και κάνε ότι κάνει ο ήλιος και η βροχή! Μονάχα έτσι θα μπορέσεις να Αγαπήσεις πραγματικά και αληθινά!
Ο Κομφούκιος έμεινε άναυδος, χωρίς να πει τίποτε και έφυγε πληγωμένος από την τόση αλήθεια!
Κλείστηκε στα δωμάτια του για πολύ καιρό και ο θρύλος λέει, πως ο μεγάλος Κομφούκιος από εκείνη την στιγμή δεν ανέφερε τίποτε για την Αγάπη!