Η σφαγή του Διστόμου και ο Ελληνικός Πολιτισμός

Όταν τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα, δεν πήγαν και τόσο καλά τα πράγματα, αφού μια γερμανική μονάδα κατάφερε να περικυκλωθεί από αντάρτες ακριβώς στην περιοχή του Διστόμου. Σκέφτηκα, ότι αυτό ίσως θεωρηθεί από τους Έλληνες ως ευκαιρία για αιματηρή εκδίκηση, πόσο μάλλον που η περιοχή εδώ και καιρό είχε αποκοπεί από κάθε παροχή βοήθειας σε τρόφιμα. Ετοίμασα λοιπόν φορτηγά με τα αναγκαία τρόφιμα, έστειλα μήνυμα στο Δίστομο για την άφιξή μας και έτσι βρεθήκαμε στο δρόμο για εκεί, για άλλη μια φορά, η Κλειώ και εγώ.
Όταν φτάσαμε στα όρια του χωριού, μας συνάντησε μια επιτροπή, με τον παπά στη μέση. Έναν παλαιών αρχών πατριάρχη, με μακριά, κυματιστή, λευκή γενειάδα. Δίπλα του στεκόταν ο αρχηγός των ανταρτών, με πλήρη εξάρτυση. Ο παπάς πήρε το λόγο και μας ευχαρίστησε εκ μέρους όλων που ήρθαμε με τρόφιμα. Μετά πρόσθεσε: «Εδώ είμαστε όλοι πεινασμένοι, τόσο εμείς οι ίδιοι, όσο και οι Γερμανοί αιχμάλωτοι. Τώρα, εάν εμείς λιμοκτονούμε, είμαστε τουλάχιστον στον τόπο μας. Οι Γερμανοί δεν έχουν χάσει μόνο τον πόλεμο, είναι επιπλέον και μακριά από την πατρίδα τους. Δώστε τους το φαγητό που έχετε μαζί σας, έχουν μακρύ δρόμο μπροστά τους». Σ’ αυτή του τη φράση γύρισε η Κλειώ το βλέμμα της και με κοίταξε. Υποψιαζόμουν τι ήθελε να μου πει με αυτό το βλέμμα, αλλά δεν έβλεπα πλέον καθαρά. Απλά στεκόμουν κι έκλαιγα!

{ Ο επικεφαλής του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού στην Ελλάδα, Σουηδός Στούρε Λιννέρ, γράφει για το Δίστομο στο βιβλίο του «Η Οδύσσειά μου» }

Ο νεαρός αθλητής

Ο μύθος αναφέρει για κάποιον νεαρό αθλητή, που επιζητούσε συνεχώς τη δόξα και η νίκη σήμαινε τα πάντα γι’ αυτόν.
Κάποιος γέροντας σοφός, συγγενής της οικογενείας του νεαρού αθλητή, ήρθε για να παρακολουθήσει έναν αγώνα δρόμου, που γινότανε στην ιδιαίτερη πατρίδα του αθλητή. Πλήθος κόσμου είχε συγκεντρωθεί, για να παρακολουθήσει να αγωνίζεται ένα δικό τους παιδί, από τα δικά τους μέρη, προσδοκώντας να δούνε τον νεαρό αθλητή να νικάει.
Ο αγώνας ξεκίνησε και φαινόταν δύσκολος, αλλά ο νεαρός αρκετά σίγουρος για τον εαυτό του και τις δυνάμεις του κι αποφασισμένος να νικήσει, τελικά τερμάτισε πρώτος. Το πλήθος ενθουσιασμένο ζητωκραύγαζε και τον επευφημούσε. Ο σοφός γέρος όμως παρέμεινε σιωπηλός, χωρίς να εκφράσει την παραμικρή αντίδραση. Φυσικά, ο νεαρός ακόμα κι έτσι ένιωθε υπερήφανος και σπουδαίος.
Όταν ξεκίνησε ο δεύτερος αγώνας, ο νεαρός αθλητής κατάφερε να τερματίσει ξανά πρώτος και να νικήσει τους άλλους δυνατούς αθλητές. Το πλήθος τον αποθέωσε ξανά ενώ ο σοφός γέρος παρέμεινε και πάλι σιωπηλός. Εκείνος πάντως, δεν έπαψε να αισθάνεται υπερήφανος και σπουδαίος.
Τότε ο νεαρός άρχισε να ζητά να γίνει και τρίτος αγώνας, αλλά δεν απέμεναν άλλοι αθλητές για να τον συναγωνιστούν. Εκείνη τη στιγμή ο σοφός γέρος έφερε μπροστά του δύο καινούριους αντιπάλους, μια ηλικιωμένη και ασθενική γυναίκα κι έναν τυφλό. Ο νεαρός απόρησε κι άρχισε να διαμαρτύρεται, αλλά ο σοφός επέμενε κι έτσι ο αγώνας ξεκίνησε. Ο μοναδικός που τερμάτισε ήταν εκείνος, αφού οι άλλοι δύο στέκονταν ακόμα στη γραμμή εκκίνησης. Ο νεαρός πλέον ήταν κατενθουσιασμένος, ο κόσμος όμως αυτή τη φορά παρέμεινε σιωπηλός.
- Τι συμβαίνει; Γιατί οι άνθρωποι δεν χαίρονται με την επιτυχία μου;
- Επανέλαβε τον αγώνα, του απάντησε ο σοφός, αλλά αυτή τη φορά φρόντισε να φτάσετε στο τέρμα και οι τρεις μαζί!
Ο νεαρός, αφού σκέφτηκε λίγο, στάθηκε ανάμεσα στον τυφλό και την ηλικιωμένη γυναίκα και τους πήρε από το χέρι. Ο αγώνας ξεκίνησε και αυτός άρχισε να περπατά πολύ αργά, οδηγώντας και τους άλλους δύο μέχρι τη γραμμή τερματισμού. Όταν πέρασαν την γραμμή τερματισμού, το πλήθος άρχισε ενθουσιασμένο να τον επευφημεί. Ο σοφός χαμογέλασε κουνώντας το κεφάλι του. Ο νεαρός ένιωθε υπερήφανος για άλλη μια φορά.
- Δεν καταλαβαίνω! Για ποιόν ζητωκραυγάζει το πλήθος; Για ποιόν από τους τρεις;
Ο σοφός γέρος τον κοίταξε στα μάτια, έβαλε τα χέρια του στους ώμους του και του απάντησε:
- Νεαρέ μου, σε αυτόν τον αγώνα κέρδισες πολύ περισσότερα, απ’ όσα έχεις κερδίσει σε όλους τους άλλους. Για την συμπεριφορά σου ζητωκραυγάζει το πλήθος κι όχι για τον νικητή!
Πολλές φορές το ευ αγωνίζεσθαι, συγκινεί τους θεατές, περισσότερο από ότι η νίκη και για τον λόγο αυτόν μένει για καιρό στη μνήμη τους.