Ο έξυπνος άνθρωπος λύνει το πρόβλημα. Ο σοφός το αποφεύγει
Η σοφία είναι μια πρακτική ικανότητα. Είναι ένα μέτρο της ικανότητας, με την οποία πλοηγούμαστε στη ζωή. Μόλις καταλάβουμε, ότι είναι πιο εύκολο να αποφύγουμε σχεδόν όλες τις δυσκολίες, παρά να τις αντιμετωπίσουμε, έρχεται στο φως αυτός ο απλός ορισμός: «Σοφία είναι η πρόληψη».
Φανταστείτε δύο κινηματογραφικά σενάρια Α και Β. Στην ταινία Α ένα πλοίο προσκρούει σε παγόβουνο. Το πλοίο βυθίζεται. Με υποδειγματικό, ανιδιοτελή, σπαρακτικό τρόπο, ο καπετάνιος διασώζει όλους τους επιβάτες. Είναι ο τελευταίος που εγκαταλείπει το πλοίο μπαίνοντας σε σωσίβια λέμβο , λίγα μόλις λεπτά προτού το σκάφος βυθιστεί. Στην ταινία Β ο πλοίαρχος καταφέρνει να παρακάμψει το παγόβουνο. Ποιο σενάριο Θα σας έκανε να πάτε στον κινηματογράφο; Το Α, είναι λογικό. Τι θα προτιμούσατε αν ήσασταν στο πλοίο; Εξίσου σαφές, το Β.
Υποθέστε, ότι το παράδειγμα είναι πραγματικό. Τι θα συνέβαινε στη συνέχεια; Ο καπετάνιος στο Α θα εμφανιζόταν στην τηλεόραση, ίσως μάλιστα να υπέγραφε κάποιο χρυσό συμβόλαιο για να γράψει βιβλίο, θα έβαζε στην ντουλάπα τη στολή του ναυτικού και θα γινόταν δημόσιο πρόσωπο. Η πατρίδα του θα έδινε το όνομά του σε κάποιο δρόμο και τα παιδιά του θα αισθάνονταν για πρώτη φορά υπερηφάνεια για τον πατέρα τους. Ο καπετάνιος στο Β θα παρέμενε άσημος και μέχρι τη συνταξιοδότησή του θα παρέκαμπτε εμπόδια : «Αν υπάρχει μια επικίνδυνη δίνη καλό είναι να την αποφύγετε σε απόσταση διακοσίων μέτρων, όχι έξι μέτρων». Αν και ο Β αποδεικνύεται καλύτερος καπετάνιος, ο Α γίνεται διάσημος. Ο λόγος; Οι επιτυχίες που σημειώνουμε μέσω της πρόληψης (δηλαδή αποφεύγοντας τις αποτυχίες) είναι αόρατες για τον έξω κόσμο.
Υπερεκτιμάμε συστηματικά τον ρόλο επιτυχημένων στρατηγών, πολιτικών, χειρουργών στα επείγοντα και θεραπευτών, υποτιμώντας τον ρόλο των ανθρώπων, που προστατεύουν την κοινωνία και τα άτομα από τις καταστροφές, Αυτοί είναι οι αληθινοί ήρωες, οι αληθινοί σοφοί: ικανοί οικογενειακοί γιατροί, καλοί δάσκαλοι, λογικοί νομοθέτες και διπλωμάτες.
Η πρόληψη δεν χρειάζεται μόνο γνώση, χρειάζεται και φαντασία, κάτι αρκετά παρεξηγημένο. Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν, ότι η φαντασία είναι η περιπλάνηση του μυαλού πάνω από ένα ποτηράκι κρασί. Αλλά δεν γεννιούνται έτσι οι ιδέες. Φαντασία σημαίνει να βάζουμε τον εαυτό μας να σκέφτεται τις πιθανότητες και τις συνέπειες από το Α μέχρι το Ω. Η φαντασία είναι εξαντλητική εργασία.
Ας σκεφτούμε μια φορά την εβδομάδα για 15 λεπτά τους κινδύνους, που πιθανώς μας απειλούν. Ύστερα ας ξεχάσουμε το θέμα και ας ζήσουμε χαρούμενα και ξέγνοιαστα για την υπόλοιπη εβδομάδα. Ας φανταστούμε, για παράδειγμα, ότι ο γάμος μας διαλύεται, ότι ξαφνικά χρεοκοπούμε ή παθαίνουμε καρδιακή προσβολή. Στη συνέχεια ας αναλύσουμε «προς τα πίσω» πώς συνέβη η (φανταστική) καταστροφή μέχρι τις πρωταρχικές αιτίες. Το τελικό βήμα: Ας προσπαθήσουμε να εξαλείψουμε τα πιθανά αίτια, έτσι ώστε το πρόβλημα να μη συμβεί.
Εννοείται ότι, ακόμα κι αν τα κάνουμε όλα αυτά τακτικά και ευσυνείδητα, θα παραβλέψουμε κινδύνους και θα πάρουμε λανθασμένες αποφάσεις. Μπορούμε να μετριάσουμε αυτές τις αναπόφευκτες καταστροφές αντιμετωπίζοντας την πραγματικότητα και τα ζητήματα αμέσως, χωρίς χρονοτριβή. Όσα όμως είναι προβλέψιμα, μπορούν να αποφευχθούν ευκολότερα, από το να επιλυθούν, όταν προκύψουν.
Σοφία είναι η πρόληψη. Δυστυχώς, επειδή είναι αόρατη, δεν μπορούμε να την επιδείξουμε, όμως η επίδειξη, η καυχησιά, δεν βοηθάει στην καλή ζωή.






